بخش اول: معرفی محله سیروس

1- قدمت محله سیروس: محله سیروس که نام سابق آن چالمیدان بوده است، به لحاظ تاریخی در محدودۀ تهران دوران صفوی قرار می­گیرد. این محله در دوران قاجار به خاطر موقعیت مکانی خود جایگاه ویژه­ای در بافت مسکونی و هویتی شهر تهران دارا بوده است.

تهران محدوده دیوار طهماسبی سال 1221 قمری : نمایش محدودۀ فعلی محله سیروس و موقعیت دروازه دولاب در سمت انتهایی بازارچه نائب السلطنه

تهران محدوده دیوار ناصری- نقشه متعلق به قبل از تخریب باروی تهران سال 1304 شمسی می­باشد: محدودۀ محله  سیروس فعلی به عنوان بخشی از محلۀ چالمیدان و موقعیت محور حرکت ماشین دودی (امتداد خیابان ری- امیرکبیر-امام خمینی کنونی)

در تقسیمات شهری تهران ،این محله در منطقه 12 است که حدود 40 هکتار مساحت دارد و خیابان­های 15 خرداد در شمال ری در شرق مولوی در جنوب و مصطفی خمینی در غرب محدوده آن را مشخص می­کند. در سه گوشه آن تقاطع­های مهمی چون میدان قیام (ری-مولوی)، چهارراه مولوی (مولوی-مصطفی خمینی) و چهارراه سیروس (مصطفی خمینی-پانزده خرداد) قرار گرفته­اند، اما با ایجاد پل هوایی بر روی خیابان ری و تعریض این محور، گوشه چهارم وضعیت نابسامانی دارد که با تخریب بناهای مجاور خیابان شکلی مخروبه و مضرس پیداکرده است. شکل این بلوک شهری بزرگ مانند ذوزنقه ای نامنظم است که بلند ترین ضلع آن در امتداد 15 خرداد، 710 متر طول و کوچکترین ضلع در بر ری 500 متر طول دارد و دو ضلع مجاور مولوی و سیروس به ترتیب 650 و 700 متر امتداد یافته اند.

محدوده محله سیروس در وضعیت کنونی